Wijnbergshofje
Het Doopsgezinde Wijnbergshofje is geheel gerenoveerd en verbouwd. De heropening was in oktober 2006.
Maar hoe was de oude situatie? Over de oorsprong van het Wijnbergshofje in de Barrevoetestraat in Haarlem tasten we helaas in het duister. Het pand De Wijnberg in de Barrevoetesteeg werd oorspronkelijk gebruikt als kerk van de Hoogduitse Doopsgezinde gemeente. In 1650-1651 verenigde de Hoogduitse gemeente zich met de Vlaamse gemeente De Blok die kerkte op het Klein Heiligland. Wellicht waren toen twee kerkgebouwen niet meer nodig en is toen besloten om van De Wijnberg een behuizing voor oude mensen te maken. Dit is in de loop der jaren uitgegroeid tot een volwaardig hof, met in ieder geval twee woonvleugels aan het pand dat als vermaning had gediend. We weten deze geschiedenis niet zeker omdat het oudst overgeleverde archiefstuk van het Wijnbergshofje dateert van 1696. Er zijn helaas ook geen afbeeldingen bekend van het oude hof. Dit oude hof is gesloopt in 1871; slechts een gedeelte van de oude vermaning bleef overeind. Architect A. van der Steur en de aannemers Meyer en Dyserink leverden in juni 1872 een nieuw Wijnbergshof op, bestaande uit een hoofdgebouw aan de Barrevoetestraat met twee zijvleugels tegen het oude achtergebouw geplaatst. Het bestond uit negen hofwoningen, met in het hoofdgebouw een regentenkamer en een woning voor de opzichteres.
De woningen zijn in het verleden nooit rigoureus gerenoveerd of gerestaureerd. Rond 1965 werden de bedsteden weggebroken en vervangen door een keukennis. De privaten werden vervangen door een watercloset, de keldertjes werden dichtgemaakt en de zolders geïsoleerd waardoor de bewoonsters op de verdieping konden slapen. In 1985 werd met financiële steun van Stichting Weeshuis der Doopsgezinden begonnen met de aanleg van douches. Vroeger had iedere kamer een kacheltje, waar ook op gekookt werd. Later kwamen er gasgevelkachels. In 1977 werd besloten tot de aanleg van centrale verwarming.
Het hofje wordt van oudsher bestuurd door een college van regenten en regentessen. De bewoonsters kregen van de regenten iedere week een preuve (enkele stuivers). Daarnaast ontvingen zij goederen in natura (turf, boter, meel/brood). Medische verzorging en medicijnen werden betaald door de regenten. Er hoefde geen huur betaald te worden. De was werd gedaan.
Wilt u meer lezen over de Doopsgezinde Hofjes? In de serie Haarlemse miniaturen verscheen in 1999 het boekje Doopsgezinde Haarlemse hofjes Zuiderhofje, Wijnbergshofje, Bruiningshofje en Blokshofje: historische achtergronden vanaf hun oprichting tot heden, (B. Van den Bosch-Vervoort, Haarlem: De Vrieseborch, ISBN 90-6076-458-7). De archieven van de vier Doopsgezinde hofjes bevinden in het archief van de VDGH.
Mechteld Gravendeel
Archivaris/bibliothecaris VDGH
Elisabeth van der Lek, in 1992 de jongste bewoonster van het hof, nu na de verbouwing de oudste bewoonster van het hof vertelt over vroeger:
- ik kookte in mijn kleine bedstee keuken.
- ik douchte in een lekkende douche cabine.
- bij vrieskou kon mijn appartement niet voldoende verwarmd worden.
- op de voordeur bevond zich behalve een nachtslot ook nog een zware ketting, die mij wel eens verrast heeft !!
- met Kerstmis stond er een kerstboom met lichtjes in het midden van het hof.
De nieuwe bewoonsters zijn allemaal uitermate content met hun nieuwe behuizing. Als bewoonster van een van de appartementen in het hoofdgebouw wil ik graag mijn bevindingen schetsen:
- ik ervaar het als een groot voorrecht om in een prachtig gerenoveerd monument te wonen middenin de binnenstad.
- er wordt de mogelijkheid geboden gebruik te maken van de in ere herstelde Regentenkamer, hier heb ik al twee maal met genoegen familie/vrienden ontvangen.
- in de hoftuin wordt een zitplek gecreëerd om heerlijk te kunnen genieten van de zon en de stilte.
- met respect voor ieders privacy, ervaar ik het leven in een community als positief in deze kille samenleving.
- tot nu toe zijn mannen niet toegestaan in de woongemeenschap, toch 'ondekte' ik één man in het hof ! Zijn naam is Gijsbrecht en samen met zijn gezellin Adelheid staan deze twee winterprunussen ook deze winter weer in volle bloei in de hoftuin !!
Gezamenlijk hopen wij nog lang te mogen genieten van deze unieke woonplek.
terug naar archiefpagina
| Opmerkingen over deze pagina:
webmaster |
Versie 23 januari 2007 |